Türkiye'de engelli vatandaşların yaşam kalitesini artırmak amacıyla binalarla ilgili erişilebilirlik zorunlulukları her geçen yıl güçlenmektedir. Apartman ve site yönetimleri bu konuda önemli sorumluluklar taşımaktadır.
Yasal Çerçeve
5378 Sayılı Engelliler Hakkında Kanun
Kanunun 7. maddesi gereği:
"Yapılı çevrede engellilerin erişebilirliğinin sağlanması için gerekli düzenlemelerin yapılması zorunludur."
Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği
- Yeni yapılarda engelli asansörü zorunluluğu
- Rampa ve erişim yolları standartları
- Engelli otopark yeri zorunluluğu
- Ortak alan erişilebilirlik şartları
Yeni Yapılarda Zorunluluklar
Giriş ve Erişim
| Gereksinim | Standart |
|---|---|
| Rampa eğimi | Max %8 (uzun rampalar %6) |
| Rampa genişliği | Min 90 cm (tercihen 150 cm) |
| Kapı genişliği | Min 90 cm (net geçiş) |
| Eşik yüksekliği | Max 2 cm |
| Koridor genişliği | Min 150 cm |
Asansör
- 3 veya daha fazla katlı binalarda asansör zorunlu
- Kabin boyutu: Min 110x140 cm
- Kapı genişliği: Min 90 cm
- Ayna: Arka duvarda (tekerlekli sandalye için)
- Düğme yüksekliği: 90-120 cm arası
- Sesli ve görsel kat bildirimi
- Braille (kabartma) yazı
Otopark
- Toplam park yerinin %5'i engelli park yeri
- Minimum 1 adet (küçük otoparklarda)
- Ölçüler: Min 350x500 cm
- Bina girişine yakın konumda
- Zemin işaretlemesi ve tabelası
Mevcut Binalarda Uygulama
Uyarlama Zorunluluğu
Mevcut binalarda erişilebilirlik sağlanması için:
- Kat malikleri kurulu kararı (salt çoğunluk)
- Teknik fizibilite değerlendirmesi
- Belediye onayı (gerekli hallerde)
- Maliyet paylaşımı kararı
Pratik Çözümler
- Portatif rampa: Düşük maliyetli, hızlı çözüm
- Platform asansörü: Merdiven yanına
- Eğimli platform: Rampa alternatifi
- Korkuluk düzenlemesi: İki yükseklikte
Engelli Sakini Olan Apartmanlar
Yasal Haklar
- Engelli sakin, düzenleme talep edebilir
- Makul uyarlama yapılması zorunludur
- Maliyet engel olamaz (belirli sınırlar dahilinde)
- Yönetim planı engel olamaz
Maliyet Paylaşımı
- Genel kural: Ortak giderlerden karşılanır
- Bireysel talep: Talep eden katkı yapabilir
- Devlet teşvikleri: Bazı uyarlamalar için destek
Ortak Alan Düzenlemeleri
Zorunlu Özellikler
- ✅ Girişte rampa veya alternatif
- ✅ Asansör (varsa) erişilebilir
- ✅ Koridor genişliği yeterli
- ✅ Aydınlatma yeterli
- ✅ Zemin kaymaz
- ✅ Engelli WC (ortak kullanımlıysa)
Önerilen İyileştirmeler
- Kontrastlı zemin işaretleri
- Dokunsal yüzeyler (görme engelliler için)
- Sesli kat anonsları
- Büyük puntolu tabelalar
- Otomatik kapılar
Denetim ve Cezalar
Belediye Denetimi
- İskan aşamasında kontrol
- Şikayet üzerine denetim
- Periyodik denetimler
Yaptırımlar
- Uyarı ve süre tanıma
- İdari para cezası
- Kullanım izni iptali (ağır ihlallerde)
- Ayrımcılık davası riski
2026 Teşvik ve Destekler
- Belediye hibesi: Bazı büyükşehirlerde
- KOSGEB desteği: KOBİ'ler için
- Vergi indirimi: Uyarlama masraflarında
- Kredi imkanları: Düşük faizli
Yönetici Kontrol Listesi
- ☑️ Mevcut erişilebilirlik durumu tespiti
- ☑️ Eksikliklerin belirlenmesi
- ☑️ Maliyet tahmini
- ☑️ Kat malikleri kuruluna sunum
- ☑️ Karar alınması
- ☑️ Uygulama planı
- ☑️ Belediyle koordinasyon
♿ Toplumsal Sorumluluk
Erişilebilirlik sadece yasal bir zorunluluk değil, toplumsal sorumluluğumuzdur. Engelsiz bir yaşam alanı, herkes için daha yaşanabilir bir çevre demektir. Bugün engelli olmayan biri, yarın geçici veya kalıcı olarak engelli olabilir.
Sık Sorulan Sorular
Apartmanda engelli rampası zorunlu mu?
Yeni yapılarda engelli erişimi zorunludur. Mevcut binalarda engelli sakin talebi halinde makul uyarlama yapılması gerekir. Kat malikleri kurulu salt çoğunlukla karar alır.
Engelli rampası eğimi ne olmalı?
Rampa eğimi maksimum %8, uzun rampalarda %6 olmalıdır. Genişlik minimum 90 cm, tercihen 150 cm olmalıdır.
Engelli park yeri sayısı nasıl hesaplanır?
Toplam otopark kapasitesinin %5'i engelli park yeri olarak ayrılmalıdır. Küçük otoparklarda minimum 1 adet zorunludur.
Mevcut binada erişilebilirlik nasıl sağlanır?
Portatif rampa, platform asansörü veya eğimli platform gibi pratik çözümler uygulanabilir. Maliyet kat maliklerince veya devlet teşvikleriyle karşılanabilir.
⚠️ Yasal Uyarı ve Sorumluluk Reddi
Bu içerik yalnızca genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Hukuki mütalaa, mali danışmanlık, yatırım tavsiyesi veya mesleki görüş niteliği taşımaz. Okuyucu ile herhangi bir danışmanlık ilişkisi oluşturmaz.
- •Mevzuat değişebilir: Bu yazı, yayın tarihindeki mevzuata göre hazırlanmıştır. Kanun, yönetmelik ve yargı kararları değişmiş olabilir. Güncel mevzuat için Resmi Gazete'yi kontrol edin.
- •Her durum farklıdır: Apartman/site yönetim planları, sözleşmeler ve yerel uygulamalar farklılık gösterir. Genel bilgiler sizin durumunuza uymayabilir.
- •Profesyonel destek alın: Karar vermeden önce mutlaka Avukat, SMMM veya ilgili alanın uzmanına danışın.
- •Hesaplama araçları tahminidir: Sitemizdeki hesaplama araçları yaklaşık sonuç verir, resmi işlemler için yetkili kurumları kullanın.
Apartora Yazılım A.Ş., bu içeriğin kullanımından, yorumlanmasından veya içeriğe dayanılarak alınan kararlardan doğabilecek doğrudan, dolaylı, özel veya arızi zararlardan hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.