Apartman Acil Durum Planı Hazırlama: Deprem, Yangın ve Sel Rehberi

Giriş

Türkiye, deprem kuşağında yer alan bir ülke olarak doğal afetlere karşı her zaman hazırlıklı olmalıdır. Apartman ve sitelerde yaşayan milyonlarca vatandaşımızın güvenliği, etkili bir acil durum planına bağlıdır. Bu rehberde, 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ile Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı (AFAD) yönergelerine uygun bir acil durum planı hazırlamayı öğreneceksiniz.

Yasal Zorunluluklar

6331 Sayılı Kanun Kapsamı

6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu'na göre, kapıcı, güvenlik görevlisi veya temizlik personeli çalıştıran tüm apartman ve siteler için:

• Risk değerlendirmesi yaptırılması zorunludur
• Acil durum planı hazırlanmalıdır
• Acil durum ekipleri oluşturulmalıdır
• Yılda en az 1 tatbikat yapılmalıdır

Yaptırımlar

Zorunlulukları yerine getirmeyen yönetimler:

• İdari para cezası
• Hukuki sorumluluk (kaza durumunda)
• Cezai sorumluluk (ihmal sonucu ölüm/yaralanma)

Acil Durum Türleri ve Senaryolar

1. Deprem Senaryosu

Deprem Anında:

• ÇÖK-KAPAN-TUTUN pozisyonu
• Pencere ve balkonlardan uzak durma
• Asansör kullanmama
• Panik yapmama

Deprem Sonrası:

1. Sakin olun ve çevrenizi kontrol edin
2. Yaralılara ilk yardım uygulayın
3. Gaz vanasını kapatın
4. Elektrik sigortalarını indirin
5. Binayı tahliye edin
6. Toplanma alanına gidin
7. Yetkilileri bekleyin

Apartman Yönetiminin Görevleri:

• Bina hasar tespiti için uzman çağırma
• Sakinlerin sayımını yapma
• İletişim ağını aktif tutma
• Yetkili kurumlarla koordinasyon

2. Yangın Senaryosu

Yangın Tespit Edildiğinde:

1. Yangın alarmını çalıştırın
2. 110'u arayın
3. Kapıları kapatarak tahliye edin
4. Asansör kullanmayın
5. Duman varsa eğilerek ilerleyin
6. Toplanma alanına gidin

Yangın Merdiveni Kuralları:

• Kesinlikle eşya konulmaz
• Kapılar daima kapalı tutulur
• Acil aydınlatma çalışır durumda olmalı
• Yön levhaları görünür olmalı

Yangın Söndürme Ekipmanları:

Ekipman	Kontrol Sıklığı	Sorumlu
Yangın tüpü	6 ayda bir	Yönetim
Yangın dolabı	Yılda bir	Yönetim
Duman dedektörü	Aylık	Yönetim
Sprinkler	Yılda bir	Uzman firma

3. Su Baskını / Sel Senaryosu

Sel Uyarısı Alındığında:

1. Bodrum ve zemin katlardakileri uyarın
2. Değerli eşyaları üst katlara taşıyın
3. Elektrik ve gaz vanalarını kapatın
4. Araçları güvenli yere çekin
5. Tahliye gerekiyorsa toplanma alanına gidin

Sel Sonrası:

• Elektrik açmadan önce kontrol yaptırın
• İçme suyunu kaynatın
• Hasar tespiti yaptırın
• Sigorta şirketine bildirin

4. Doğalgaz Kaçağı Senaryosu

Gaz Kokusu Alındığında:

1. Kesinlikle elektrik düğmesine dokunmayın
2. Kibrit, çakmak yakmayın
3. Pencere ve kapıları açın
4. Ana gaz vanasını kapatın
5. Binayı tahliye edin
6. 187 (Doğalgaz Acil) arayın
7. Güvenli mesafede bekleyin

Kritik Uyarı: Gaz kaçağında telefonu bile AÇMAYIN - kıvılcım çıkarabilir!

Acil Durum Planı Hazırlama Adımları

Adım 1: Risk Değerlendirmesi

Binanızın risklerini belirleyin:

• Binanın yaşı ve yapı durumu
• Deprem bölgesi risk seviyesi
• Yangın riski (eski tesisat, ahşap malzeme)
• Sel riski (bodrum kat, dere yatağı yakınlığı)
• Tehlikeli komşu tesisler

Adım 2: Toplanma Alanı Belirleme

İdeal Toplanma Alanı Özellikleri:

• Binalardan en az 25 metre uzak
• Elektrik direkleri ve ağaçlardan uzak
• Yeterli büyüklükte (kişi başı min. 2 m²)
• Kolay erişilebilir
• Araç trafiğinden uzak

Toplanma Alanı İşaretlemesi:

• AFAD standartlarına uygun tabela
• Gece görünür fosforlu işaret
• Düzenli bakım ve kontrol

Adım 3: Acil Durum Ekiplerinin Oluşturulması

1. Söndürme Ekibi

• Yangın tüpü kullanımı eğitimi
• İlk müdahale sorumluluğu
• Ekipman kontrolü

2. Kurtarma Ekibi

• Tahliye koordinasyonu
• Engelli ve yaşlılara yardım
• Asansörde mahsur kalanlar

3. İlk Yardım Ekibi

• Temel ilk yardım eğitimi
• İlk yardım çantası sorumluluğu
• Ambulans koordinasyonu

4. İletişim ve Haberleşme Ekibi

• Acil durum iletişim listesi
• Resmi kurumlarla irtibat
• Sakinlerin bilgilendirilmesi

Adım 4: İletişim Ağı Kurulumu

Acil Durum İletişim Listesi:

ACİL DURUMDA ARANACAKLAR
========================
İtfaiye: 110
Ambulans: 112
Polis: 155
Doğalgaz Acil: 187
Elektrik Arıza: 186
AFAD: 122

SİTE/APARTMAN İLETİŞİM
========================
Yönetici: [Ad] - [Telefon]
Yönetici Yrd: [Ad] - [Telefon]
Güvenlik: [Telefon]
Kapıcı: [Telefon]

BLOK TEMSİLCİLERİ
========================
A Blok: [Ad] - [Telefon]
B Blok: [Ad] - [Telefon]
...

Adım 5: Tahliye Planı Hazırlama

Her Kat İçin:

• Ana kaçış yolu
• Alternatif kaçış yolu
• Toplanma noktasına güzergah
• Engelli tahliye prosedürü

Tahliye Haritası:

• Her katta görünür yere asılmalı
• Kaçış yolları yeşil okla işaretli
• Yangın tüpü ve dolap konumları
• Toplanma alanı gösterimi

Adım 6: Acil Durum Çantası

Her Daire İçin Önerilen:

• Su (kişi başı günlük 3 litre, 3 günlük)
• Kuru gıda (konserve, bisküvi)
• İlk yardım malzemesi
• El feneri ve yedek pil
• Düdük
• Powerbank
• Önemli evrak kopyaları
• Nakit para
• İlaçlar (düzenli kullanılan)
• Battaniye

Yönetim İçin:

• Megafon
• İlk yardım çantası (büyük)
• Levye, balta
• Halat
• Eldiven
• Reflektörlü yelek
• Sakin listesi

Tatbikat Rehberi

Tatbikat Türleri

1. Haberli Tatbikat

• Önceden duyurulur
• Eğitim amaçlı
• Yılda en az 1 kez

2. Habersiz Tatbikat

• Ani yapılır
• Gerçekçi değerlendirme
• Yılda 1 kez önerilir

Tatbikat Adımları

1. Planlama (2 hafta önce)

   • Senaryo belirleme
   • Ekipleri bilgilendirme
   • Gerekli izinler

2. Duyuru (haberli ise)

   • Tarih ve saat
   • Senaryo özeti
   • Beklentiler

3. Uygulama

   • Alarm verilmesi
   • Tahliye başlatılması
   • Sayım yapılması
   • Süre tutulması

4. Değerlendirme

   • Eksiklerin tespiti
   • İyileştirme önerileri
   • Rapor hazırlama

Tatbikat Değerlendirme Formu

TATBİKAT DEĞERLENDİRME FORMU
============================
Tarih: ___________
Senaryo: ___________
Toplam Tahliye Süresi: ___ dakika

DEĞERLENDİRME KRİTERLERİ (1-5)
------------------------------
Alarm duyulabilirliği: ___
Tahliye hızı: ___
Kaçış yolu uygunluğu: ___
Ekip koordinasyonu: ___
İletişim etkinliği: ___
Toplanma alanı yeterliliği: ___

TESPİT EDİLEN SORUNLAR:
_________________________
_________________________

İYİLEŞTİRME ÖNERİLERİ:
_________________________
_________________________

Özel Durumlar

Engelli ve Yaşlı Sakinler

• Özel tahliye planı hazırlanmalı
• Yardımcı kişi ataması yapılmalı
• Asansör kullanılamayacağı için alternatif yöntemler
• İletişim güçlüğü olanlar için görsel uyarı sistemleri

Hayvan Sahipleri

• Evcil hayvanlar için taşıma çantası
• Tasma ve kimlik bilgisi
• Acil durum çantasında mama

Gece Senaryosu

• Gece tatbikatı da yapılmalı
• El feneri kullanımı
• Acil aydınlatma kontrolü

Yönetimin Sorumlulukları

Düzenli Kontroller

Kontrol	Sıklık	Sorumlu
Yangın tüpü	6 ay	Yönetim
Kaçış yolları	Aylık	Güvenlik
Acil aydınlatma	Aylık	Yönetim
Toplanma alanı	Aylık	Yönetim
İletişim listesi güncelleme	3 ay	Yönetim

Eğitim Programı

• Yeni sakinlere oryantasyon
• Yıllık genel bilgilendirme
• Ekip üyelerine özel eğitim
• İlk yardım kursu

Dijital Araçlar

Acil Durum Uygulamaları

Apartman yönetim yazılımları ile:

• Anlık bildirim gönderme
• Sakin listesi erişimi
• Acil durum butonları
• Konum paylaşımı

İletişim Kanalları

• WhatsApp acil durum grubu
• SMS bildirim sistemi
• Uygulama push bildirimleri
• Megafon/hoparlör sistemi

Sonuç

Etkili bir acil durum planı, apartman sakinlerinin hayatını kurtarabilir. Planın başarısı:

1. Yazılı ve güncel olmasına
2. Herkesin bilmesine
3. Düzenli tatbikat yapılmasına
4. Ekipman kontrolüne
5. Sürekli iyileştirmeye bağlıdır

Unutmayın: "Hazırlıklı olmak, felaketi önlemez ama zararı minimize eder."

---

Bu içerik AFAD ve 6331 sayılı kanun rehberleri ışığında hazırlanmıştır. Profesyonel risk değerlendirmesi için uzman firmalarla çalışmanızı öneririz.